Bezpieczeństwo dronowe UE

W obliczu coraz częstszych naruszeń przestrzeni powietrznej, zakłóceń na lotniskach oraz zagrożeń dla infrastruktury krytycznej, Komisja Europejska przedstawiła ambitny plan działania mający na celu wzmocnienie odporności wspólnoty na wrogie wykorzystanie bezzałogowców. Nowa strategia koncentruje się na cywilnym bezpieczeństwie wewnętrznym, uzupełniając jednocześnie unijne wysiłki w sferze obronnej.

Jak podkreśla Henna Virkkunen, wiceprzewodnicząca wykonawcza ds. suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i demokracji:

Widzieliśmy, że wszystko może być użyte jako broń przeciwko nam. Zdolności w zakresie dronów i przeciwdziałania dronom są głównymi elementami obrony Europy i zabezpieczenia infrastruktury krytycznej. Dziś robimy ważny krok w kierunku zwiększenia bezpieczeństwa i rozwijania tych zdolności wraz z naszymi państwami członkowskimi”.

Nowe ramy prawne i pakiet bezpieczeństwa

Kluczowym elementem planu jest wprowadzenie pakietu dotyczącego bezpieczeństwa dronów, który zaktualizuje obowiązujące przepisy dotyczące cywilnych bezzałogowych statków powietrznych, dostosowując je do nowych realiów geopolitycznych.

W wymiarze prawnym i organizacyjnym Komisja przewiduje:

• Wprowadzenie oznakowania „Unijny zaufany dron”, które pozwoli na łatwą identyfikację bezpiecznego i sprawdzonego sprzętu na rynku.
• System certyfikacji systemów antydronowych, czyli opracowanie standardów dla technologii służących do neutralizacji zagrożeń.
• Wyznaczenie krajowych koordynatorów ds. bezpieczeństwa dronów, którzy będą nadzorować realizację działań na szczeblu krajowym i wspierać współpracę z UE.
• Skoordynowaną ocenę ryzyka, której celem będzie ochrona łańcuchów dostaw technologii, aby zapobiec ich przerwaniu lub infiltracji.

Koordynacja operacyjna i wykrywanie zagrożeń

Unia stawia na szybkie wykrywanie i identyfikację „złośliwych” dronów poprzez wykorzystanie najnowocześniejszych technologii. Plan zakłada pilne wdrożenie sieci 5G do precyzyjnego śledzenia obiektów latających w czasie rzeczywistym. Powstanie również unijne centrum doskonałości ds. przeciwdziałania bezzałogowym statkom powietrznym, które zajmie się testowaniem nowych rozwiązań. Wykrywanie szkodliwych dronów zostanie oparte na podejściu wieloczujnikowym, łączącym kilka technologii opartych na oprogramowaniu AI. Komisja będzie nadal wspierać wiodący rozwój technologiczny w tym zakresie.

W sferze operacyjnej Komisja planuje znaczące wzmocnienie solidarności między państwami członkowskimi poprzez rozważenie utworzenia specjalnych zespołów szybkiego reagowania kryzysowego, które będą wspierać kraje w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia. Równolegle wspierany będzie rozwój suwerennych, europejskich systemów „dowództwa i kontroli” wykorzystujących sztuczną inteligencję. Dopełnieniem tych działań ma być organizacja corocznych, wielkoskalowych ćwiczeń unijnych w zakresie przeciwdziałania bezzałogowym statkom powietrznym, co pozwoli na realne przetestowanie współpracy transgranicznej oraz synergii między sektorem cywilnym a wojskowym.

Dzięki szybszemu rozwojowi przystępnych cenowo technologii i uruchomieniu masowej produkcji, działania te staną się fundamentem dwóch kluczowych projektów: Europejskiej inicjatywy na rzecz obrony przed dronami oraz Eastern Flank Watch. Są to sztandarowe przedsięwzięcia zapisane w unijnym planie gotowości obronnej do 2030 roku. Komisja planuje realizować te cele m.in. poprzez program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego oraz pożyczki SAFE. Ma to na celu nie tylko budowę tarczy, ale i wspieranie rodzimego rynku, co przełoży się na nowe miejsca pracy w tym sektorze.

Co plan KE oznacza dla straży pożarnej i samorządów?

Plan Komisji Europejskiej przekłada się na konkretne korzyści i narzędzia dla służb ratunkowych oraz administracji lokalnej:

• Dostęp do zaufanego sprzętu: Dzięki etykiecie „Unijny zaufany dron” samorządy i straż pożarna zyskają pewność, że kupowany sprzęt spełnia normy bezpieczeństwa i nie stanowi ryzyka wywiadowczego.
• Wspólne zakupy: Komisja umożliwi krajom i ich służbom łączenie sił w zakresie zamówień publicznych na systemy antydronowe, co może obniżyć koszty doposażenia jednostek.
• Lepsza ochrona obiektów lokalnych: Nowe wytyczne dla operatorów pomogą samorządom skuteczniej chronić lokalną infrastrukturę krytyczną, np. ujęcia wody czy elektrownie.
• Udział w ćwiczeniach: Służby ratunkowe będą mogły brać udział w unijnych testach warunków skrajnych, podnosząc swoje kompetencje w reagowaniu na incydenty z udziałem dronów i balonów meteorologicznych.

Komisarz ds. obrony i przestrzeni kosmicznej, Andrius Kubilius, podsumowuje cel tych działań:

Wraz z uruchomieniem tego planu działania przekształcamy koncepcję »ściany dronowej« z wizji politycznej w rzeczywistość przemysłową. Aby osiągnąć prawdziwą gotowość obronną, Europa musi być w stanie chronić swoje granice i krytyczne miejsca za pomocą wyrafinowanej, wielowarstwowej tarczy”.

Plan ma być procesem dynamicznym, stale dostosowywanym do ewoluującego charakteru zagrożeń w naszej przestrzeni powietrznej.

Fundamenty strategiczne i zaplecze badawcze

Plan działania w zakresie bezpieczeństwa dronów i przeciwdziałania bezzałogowym statkom powietrznym opiera się na komunikacie z 2023 r. w sprawie przeciwdziałania potencjalnym zagrożeniom stwarzanym przez drony. Dokument ten zastępuje przegląd śródokresowy wspomnianego komunikatu oraz strategię dotyczącą dronów 2.0, która wyznacza nadrzędne ramy polityki dla rozwoju konkurencyjnego i bezpiecznego europejskiego ekosystemu dronów.

Istotną rolę w procesie wdrażania zmian odgrywa Wspólne Centrum Badawcze Komisji, aktywnie angażujące się w działalność badawczą i techniczną nad systemami antydronowymi oraz platformami autonomicznymi. Jego siedziba w Geel (Belgia) funkcjonuje jako tzw. „żywe laboratorium”, umożliwiające badanie technologii przeciwdziałania dronom oraz ich zastosowania w rzeczywistych środowiskach operacyjnych.

Źródło: Komisja Europejska