Obowiązkowe szkolenie z ochrony ludności i obrony cywilnej dla JST
Z dniem 7 lutego 2025 r. w Dzienniku Ustaw opublikowano kluczowe rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenie. Akt wykonawczy, wydany na podstawie art. 51 ustawy o Ochronie Ludności i Obronie Cywilnej, stanowi fundament pod nowy, ujednolicony system podnoszenia kompetencji kadr administracji.
Dla Jednostek Samorządu Terytorialnego rozporządzenie ma wymiar przede wszystkim proceduralny i organizacyjny. Kończy ono okres dowolności w realizacji szkoleń, wprowadzając sztywne ramy programowe oraz formalny proces weryfikacji podmiotów szkolących.
Kto podlega obowiązkowemu szkoleniu?
Rozporządzenie precyzyjnie definiuje programy szkoleniowe dla kluczowych organów administracji samorządowej. Zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy o OLiOC, terytorialne organy ochrony ludności (wójt, starosta) muszą odbyć szkolenie w ciągu 3 miesięcy od objęcia funkcji, a następnie nie rzadziej niż raz na rok. Pracownicy realizujący zadania OLiOC również podlegają corocznym szkoleniom.
Programy zostały dostosowane do specyfiki danego szczebla zarządzania.
Wójt, Burmistrz, Prezydent Miasta
Jako terytorialne organy ochrony ludności na poziomie gminy, wójtowie i burmistrzowie przejdą szkolenie zasadnicze trwające co najmniej 24 jednostki dydaktyczne (z czego minimum 16 stacjonarnie). Szkolenia te, zgodnie z art. 50 ust. 2 ustawy o OLiOC, organizują wojewodowie.
Obligatoryjne obszary tematyczne (szkolenie zasadnicze) obejmują m.in.:
- Zagrożenia bezpieczeństwa dotyczące społeczności lokalnej
- Regulacje prawne OLiOC
- Przygotowanie i planowanie, w tym zapewnienie ciągłości działania gminy oraz mobilizacja personelu
- Współpraca, wsparcie i współdziałanie, w tym współpraca z organizacjami pozarządowymi (NGO)
- Organizacja Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej (SBŁP)
- Kierowanie bezpieczeństwem w różnych stanach funkcjonowania państwa
Program przewiduje również moduły fakultatywne, m.in. z zakresu zarządzania ryzykiem, ewakuacji czy finansowania systemu.
Starosta
Na szczeblu powiatowym szkolenie przybiera formę Wyższego Kursu Ochrony Ludności dla szczebla powiatowego (WKOL-P). Jest ono bardziej rozbudowane i trwa co najmniej 26 jednostek dydaktycznych, realizowanych w całości stacjonarnie. Zgodnie z ustawą (art. 50 ust. 1), szkolenia dla starostów prowadzi Akademia Pożarnicza.
Zakres tematyczny (szkolenie zasadnicze) obejmuje m.in.:
- Organizację i funkcjonowanie OLiOC w powiecie
- Planowanie ciągłości działania powiatu i mobilizację personelu oraz podmiotów obrony cywilnej
- Środki indywidualnej i zbiorowej ochrony
- Koordynację zadaniową, współpracę z organami samorządowymi oraz współpracę cywilno-wojskową
- Organizowanie działań pomocowych (pomoc doraźna i humanitarna).
- Zabezpieczenie logistyczne i finansowanie OLiOC
Pracownicy urzędów JST
Rozporządzenie wprowadza odrębny program dla pracowników merytorycznych, czyli „kadry w urzędach obsługujących organy ochrony ludności” (np. biur ZK, OC i spraw obywatelskich).
Szkolenie zasadnicze dla kadr trwa co najmniej 18 jednostek dydaktycznych (minimum 12 stacjonarnie). Program koncentruje się na praktycznych aspektach funkcjonowania urzędu w systemie:
- Rola, funkcje i zadania urzędu w systemie OLiOC
- Funkcjonowanie urzędu w stanach nadzwyczajnych oraz w czasie wojny
- Planowanie w OLiOC, w tym planowanie ciągłości działania
- Wykrywanie zagrożeń, powiadamianie, ostrzeganie i alarmowanie oraz komunikacja kryzysowa
- Ewakuacja oraz środki indywidualnej i zbiorowej ochrony