Zmiany w krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji finalizuje prace nad kluczowym rozporządzeniem, które na nowo zdefiniuje ramy funkcjonowania krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (KSRG). Choć projektodawca mówi o charakterze „porządkującym”, dla wielu jednostek ochrony przeciwpożarowej nowe wymogi będą oznaczać konieczność doposażenia i intensyfikacji szkoleń.

Potrzeba wydania nowego aktu prawnego wynika bezpośrednio z wejścia w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, która znowelizowała ustawę o ochronie przeciwpożarowej. Projekt zmian w krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym, będący na etapie uzgodnień i opiniowania, ma wejść w życie 1 lipca 2026 roku.

Rozporządzenie w sposób kompleksowy określi szczegółową organizację KSRG na wszystkich szczeblach. Regulacja ma objąć szerokie spektrum działań – od zasad sporządzania planów ratowniczych i analiz zagrożeń, przez specjalistyczne dziedziny ratownictwa, aż po zasady dokumentowania działań i funkcjonowania stanowisk kierowania.

Jedyny taki system w Europie

Krajowy system ratowniczo-gaśniczy działa od 1995 roku i opiera się na współpracy Państwowej Straży Pożarnej (PSP), wybranych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) oraz innych służb, które reagują na pożary, klęski żywiołowe i inne zagrożenia. System funkcjonuje na poziomie powiatowym, wojewódzkim i centralnym, a nadzór nad całością sprawuje Komendant Główny PSP oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Zgodnie z danymi MSWiA w skład krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego wchodzi 5 217 jednostek ochrony przeciwpożarowej. Poza systemem działa 10 936 innych jednostek ochrony przeciwpożarowej.

Projektowane regulacje w sposób bardziej precyzyjny niż dotychczas określą wymagania stawiane jednostkom ubiegającym się o status jednostki włączonej do systemu. Kluczowym kryterium pozostanie realny potencjał operacyjny. Jednostki będą musiały posiadać odpowiedni pojazd ratowniczo-gaśniczych oraz wyposażenie dedykowane do konkretnych zadań, w tym ratownictwa technicznego i medycznego. System ma opierać się na określonej liczbie wyszkolonych ratowników, posiadających kwalifikacje niezbędne do prowadzenia działań oraz udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy.

Duży nacisk położono na środki ochrony indywidualnej oraz sprzęt ochrony układu oddechowego, co ma bezpośrednio przełożyć się na skuteczność interwencji i bezpieczeństwo strażaków.

Niezbędne będzie zapewnienie sprawnego i ujednoliconego systemu powiadamiania oraz alarmowania.

Formalizacja i czasowość członkostwa

Nowością będzie sformalizowanie procedury włączania jednostek poprzez obowiązek zawarcia porozumienia pomiędzy Komendantem Powiatowym/Miejskim PSP, jednostką włączaną oraz organem samorządu terytorialnego. Dokument ten ma precyzować zadania ratownicze oraz wymagany poziom i sposób utrzymania gotowości bojowej, a także wymagany poziom wyszkolenia ratowników. Co istotne, włączenie do systemu będzie czasowe, co pozwoli na bieżącą weryfikację zdolności operacyjnych podmiotów.

Projekt przewiduje również czytelne mechanizmy nadzoru. W sytuacjach, gdy standardy nie będą zachowane, przewidziano procedurę wezwania do przywrócenia gotowości, a w ostateczności – możliwość wyłączenia jednostki z systemu. Decyzję ostateczną o wyłączeniu będzie podejmował Komendant Główny PSP – z własnej inicjatywy lub na wniosek komendanta wojewódzkiego.

Integracja z podmiotami spoza systemu

Nowe przepisy mają również uporządkować zasady współpracy z jednostkami ochrony przeciwpożarowej, które nie są włączone do KSRG. Współdziałanie to ma obejmować m.in. wsparcie w ewakuacji ludności, wymianę informacji o siłach i środkach oraz szeroko pojęte działania pomocowe i ostrzeganie społeczeństwa. Taka koncepcja ma na celu lepsze wykorzystanie potencjału wszystkich jednostek ratowniczych w Polsce w obliczu wystąpienia zagrożeń nadzwyczajnych.

Planowane zmiany w krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym nie mają charakteru rewolucyjnego, lecz ewolucyjny – ich celem jest uporządkowanie i doprecyzowanie standardów, które funkcjonują od blisko dekady. Wprowadzenie nowych regulacji zaplanowano na 1 lipca 2026 roku, co ważne – z pełnym poszanowaniem praw nabytych przez jednostki już działające w systemie, które zachowają swoją przynależność. Takie podejście gwarantuje czas na płynną adaptację do nowych, bardziej szczegółowych wymogów operacyjnych, co w efekcie przełoży się na lepszą czytelność procedur oraz wyższą skuteczność działań ratowniczych w całym kraju.